Ένας EU IT Act Ένα ενιαίο, συνεκτικό νομικό πλαίσιο για τις ψηφιακές υποχρεώσεις και τα δικαιώματα της ΕΕ — που αντικαθιστά το σημερινό κατακερματισμένο τοπίο.

Ένας EU IT Act: ένα ενιαίο, συνεκτικό νομικό πλαίσιο για τις ψηφιακές υποχρεώσεις και τα δικαιώματα

Αντικείμενο. Η Επιτροπή καλείται να προτείνει μία ενιαία νομοθετική πράξη της Ένωσης, τον EU IT Act, που ενοποιεί το ψηφιακό και το σχετικό με την ΤΠ κεκτημένο της Ένωσης, τόσο τις επιβαλλόμενες υποχρεώσεις όσο και τα παρεχόμενα δικαιώματα, σε ένα μέσο διαρθρωμένο ανά κατηγορία, και να προσδιορίσει πράξεις της Ένωσης που μπορούν να καταργηθούν και να ενσωματωθούν σε αυτόν.

Ιστορικό: ένα πρόβλημα κράτους δικαίου

Η συμμόρφωση με το ψηφιακό και το σχετικό με την ΤΠ κεκτημένο της ΕΕ απαιτεί πλέον την παράλληλη ανάγνωση δεκάδων αλληλεπικαλυπτόμενων πράξεων της Ένωσης. Μεταξύ αυτών: GDPR, ePrivacy Directive, AI Act, Digital Services Act, Digital Markets Act, Data Act, Data Governance Act, Cyber Resilience Act, NIS2 Directive, DORA, eIDAS 2.0, Platform-to-Business Regulation, Open Data Directive, Free Flow of Non-Personal Data Regulation, και οι ψηφιακές διατάξεις και οι διατάξεις κυβερνοασφάλειας των GPSR, RED και Machinery Regulation. Κάθε μέσο φέρει τις δικές του κατ' εξουσιοδότηση και εκτελεστικές πράξεις, κατευθυντήριες γραμμές, συχνές ερωτήσεις, πρότυπες ρήτρες, εναρμονισμένα πρότυπα, 27 εθνικές μεταφορές όπου ισχύει, και θέσεις των αρμόδιων αρχών.

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η διασπορά. Ο όγκος αποτελεί από μόνος του διαρθρωτικό ζήτημα. Κάθε ψηφιακό μέσο είναι εκτενές, επιτακτικό και λεπτομερές με τρόπους που συχνά υπερβαίνουν το αναγκαίο για την επίτευξη των στόχων του. Οι αρχές της Συνθήκης περί επικουρικότητας και αναλογικότητας (Article 5 TEU) απαιτούν η δράση της Ένωσης να μην υπερβαίνει το αναγκαίο. Η σωρευτική πορεία του ψηφιακού κεκτημένου δεν ικανοποιεί εμφανώς αυτό το κριτήριο, και οποιαδήποτε άσκηση ενοποίησης που απλώς ανασυσκευάζει τον ίδιο όγκο σε ένα ενιαίο έγγραφο δεν θα έλυνε το πρόβλημα που επιδιώκει να λύσει.

Η αρχή ότι τα υποκείμενα δικαίου πρέπει να μπορούν να γνωρίζουν, εκ των προτέρων, τι απαιτεί από αυτά ο νόμος και τι τους παρέχει, είναι θεμελιώδης. Η τρέχουσα κατακερματισμένη προσέγγιση δεν την ικανοποιεί. Ούτε οι υποχρεώσεις που επιβάλλονται σε όσους πρέπει να συμμορφωθούν, ούτε τα δικαιώματα που παρέχονται σε όσους το κεκτημένο προορίζεται να προστατεύσει, είναι προσβάσιμα χωρίς εξειδικευμένη νομική βοήθεια που οι πολύ μικρές επιχειρήσεις, οι ΜΜΕ, οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και οι μεμονωμένοι πολίτες δεν διαθέτουν. Το Digital Omnibus της Επιτροπής αντιμετωπίζει αυτό μόνο στο περιθώριο. Η κατεύθυνση πρέπει να αλλάξει.

Στόχοι

1. Μία πράξη. Η Επιτροπή προτείνει μία ενιαία νομοθετική πράξη της Ένωσης, τον EU IT Act, που συγκεντρώνει τις κύριες υποχρεώσεις και τα δικαιώματα της Ένωσης σχετικά με την ψηφιακή και την ΤΠ δραστηριότητα. Η πράξη αποτελεί το πρωταρχικό μέσο αναφοράς για τις εν λόγω υποχρεώσεις και δικαιώματα.

2. Κατάργηση και ανακωδικοποίηση, εξ ορισμού. Η Επιτροπή προσδιορίζει κάθε πράξη, οδηγία και κανονισμό της Ένωσης που μπορεί να καταργηθεί και να ενσωματωθεί στον EU IT Act. Η εξ ορισμού θέση είναι κατάργηση-και-ανακωδικοποίηση, όχι τροποποίηση-και-συνύπαρξη. Όπου ένα μέσο διατηρείται εκτός του IT Act, η αιτιολόγηση δηλώνεται ρητά.

3. Αναλογικότητα και φειδώ στη σύνταξη. Ο EU IT Act συντάσσεται σύμφωνα με τις αρχές της Συνθήκης περί επικουρικότητας και αναλογικότητας (Article 5 TEU), με την πρόσθετη πειθαρχία της νομοθετικής φειδούς: μόνο ό,τι είναι αναγκαίο, συντεταγμένο όσο πιο συνοπτικά επιτρέπει το αντικείμενο. Η ενοποίηση δεν πρέπει να σημαίνει συσσώρευση. Όπου οι υφιστάμενες διατάξεις αλληλεπικαλύπτονται, επαναλαμβάνονται ή περιέχουν περιττές λεπτομέρειες, αυτές αφαιρούνται κατά την ενοποίηση. Η Επιτροπή δημοσιεύει, μαζί με την πρόταση, ποσοτική σύγκριση του λειτουργικού όγκου του IT Act έναντι του λειτουργικού όγκου των πράξεων που αντικαθιστά, και εξηγεί κάθε καθαρή αύξηση.

4. Διάρθρωση ανά κατηγορία. Ο IT Act οργανώνεται σε ενότητες που αντιστοιχούν στις θεματικές κατηγορίες στις οποίες τα υποκείμενα δικαίου πραγματικά χρειάζεται να πλοηγηθούν, συμπεριλαμβανομένων: δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα και ιδιωτικότητα· κυβερνοασφάλεια και αντιμετώπιση συμβάντων· συστήματα τεχνητής νοημοσύνης· ψηφιακές υπηρεσίες, πλατφόρμες και επιγραμμικοί μεσάζοντες· πρόσβαση, διαμοιρασμός και επαναχρησιμοποίηση δεδομένων· ψηφιακή ταυτότητα και υπηρεσίες εμπιστοσύνης· ψηφιακά προϊόντα και ευθύνη.

Κάθε ενότητα καθορίζει, σε ένα μέρος, τόσο τις υποχρεώσεις που επιβάλλονται σε όσους πρέπει να συμμορφωθούν όσο και τα δικαιώματα που παρέχονται σε όσους το κεκτημένο προορίζεται να προστατεύσει.

5. Κοινοί ορισμοί. Οι επαναλαμβανόμενες έννοιες ορίζονται μία φορά για ολόκληρη την πράξη. Κάθε απόκλιση ανά ενότητα αιτιολογείται ρητά στο κείμενο των αιτιολογικών σκέψεων.

6. Μοντέλο πληροφοριών και μηχανικά αναγνώσιμη μορφή. Η Επιτροπή αναπτύσσει και υιοθετεί ένα τυπικό μοντέλο πληροφοριών που αναπαριστά το νομικό περιεχόμενο του EU IT Act. Το μοντέλο βασίζεται στο ELI και το Akoma Ntoso. Η μηχανικά αναγνώσιμη μορφή είναι αυθεντική επί ίσοις όροις με την αναγνώσιμη από τον άνθρωπο μορφή.

7. Πειθαρχία για το μέλλον. Οι νέες προτάσεις της Ένωσης στον τομέα της ΤΠ λαμβάνουν, εξ ορισμού, τη μορφή τροποποιήσεων του EU IT Act αντί αυτοτελών μέσων.

Νομική βάση στη Συνθήκη

• Article 11(4) TEU (μέσο της Πρωτοβουλίας)
• Article 16 TFEU (προστασία δεδομένων)
• Article 26 TFEU (εσωτερική αγορά)
• Article 114 TFEU (προσέγγιση των νομοθεσιών, κύρια νομική βάση)

Εκτός πεδίου εφαρμογής

Η παρούσα Πρωτοβουλία δεν αποδυναμώνει το ουσιαστικό επίπεδο προστασίας που παρέχει το υφιστάμενο κεκτημένο — ενισχύει αυτή την προστασία καθιστώντας τόσο τις υποχρεώσεις όσο και τα δικαιώματα γνώσιμα σε όσους αφορούν. Αφορά την αρχιτεκτονική, όχι την ουσία.